Pakistan Orta Doğu Savaşına Çekilebilir mi?

Bağlayıcı Anlaşma Mercek Altında

Pakistan ve Suudi Arabistan arasında Eylül 2025'te imzalanan Stratejik Karşılıklı Savunma Anlaşması (SMDA), Orta Doğu'daki artan gerilimler nedeniyle dikkatleri üzerine çekiyor. Güvenlik işbirliğini güçlendirmeyi amaçlayan bu önemli anlaşma, iki ülkeden birine yapılan saldırının her ikisine de yapılmış sayılacağını öngörüyor. Bu durum, Pakistan'ın nükleer şemsiyesini Suudi Arabistan'ı korumak için genişletme potansiyeli hakkında endişelere yol açarken, İran, Hindistan ve İsrail gibi ülkeler için bölgesel güç dengelerini daha da karmaşık hale getiriyor ve yeni bir belirsizlik katmanı ekliyor. Anlaşma aynı zamanda Suudi Arabistan'ın Amerika Birleşik Devletleri'ne olan bağımlılığını, Pakistan ve Çin'i içeren bir koalisyon lehine yeniden ayarladığını da gösterebilir.

Son olaylar, Pakistan'ın bu ittifaka olan bağlılığını yoğun bir incelemeye tabi tuttu. Riyad'daki ABD büyükelçiliği yerleşkesini ve Ras Tanura petrol kompleksi de dahil olmak üzere kritik Suudi altyapısını hedef alan İran drone saldırılarının ardından, Pakistan Dışişleri Bakanı Ishaq Dar, İslamabad'ın Tahran'ı Suudi topraklarına yönelik herhangi bir saldırganlığa karşı uyardığını belirtti. Dar, SMDA'nın her iki ülkeye yönelik herhangi bir saldırıya karşı birleşik bir yanıt gerektirdiğini ve bu mesajı doğrudan İranlı mevkidaşına ilettiğini vurguladı.

Gerginlik ve Misilleme

İran'ın eylemlerinin ölçülü tepkilere yol açtığı önceki örneklerin aksine, mevcut ortam belirgin şekilde farklı. Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney'in ölümü, İran'ı daha agresif bir duruş benimsemeye teşvik etmiş görünüyor. Tahran, "Epik Öfke Operasyonu" adını verdiği bir harekatta, İsrail'e ve BAE, Suudi Arabistan, Kuveyt, Bahreyn, Katar ve Umman dahil olmak üzere ABD ile aynı çizgideki çeşitli Körfez devletlerine karşı bir dizi Shahed drone'u ve balistik füze fırlattı. İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), Hürmüz Boğazı'nı kapattığını ilan ederek, gemilere yönelik saldırılarla ve küresel petrol ve gaz akışını bozarak gerginliği daha da tırmandırdı ve nakliyecileri alternatif rotalar aramaya zorladı.

Suudi Dışişleri Bakanlığı, İran saldırılarının Riyad'ı ve krallığın doğu bölgesini hedef aldığını doğruladı. Suudi güçleri gelen füzelerin çoğunu engellediğini iddia etse de, Riyad'daki ABD Büyükelçiliği ve Ras Tanura rafinerisine yapılan saldırılar durumun ciddiyetinin altını çiziyor.

Jeopolitik Etkiler ve Nükleer Belirsizlik

Pakistan'ın tırmanan çatışmaya potansiyel katılımı yoğun bir tartışma konusu olmaya devam ediyor. Dışişleri Bakanı Dar, savunma anlaşmasını gerekçe göstererek İran'ı Suudi Arabistan'a yönelik saldırganlığa karşı uyardığını belirtse de, analistler Pakistan'ın doğrudan savaşa girme veya nükleer şemsiyesini genişletme olasılığı konusunda şüpheci olmaya devam ediyor. Böyle bir hareket, başta Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması (NPT) ve Nükleer Silahların Yasaklanması Anlaşması (TPNW) olmak üzere uluslararası nükleer anlaşmalara aykırı olabilir. Küresel nükleer silahların yayılmasını önlemenin temel taşı olan NPT, nükleer silahların yayılmasını önlemeyi ve nükleer enerjinin barışçıl kullanımını teşvik etmeyi amaçlamaktadır.

Pakistan, Hindistan ve İsrail ile birlikte NPT'yi imzalamadı ve yaygın olarak nükleer silahlara sahip olduğuna inanılıyor. Nükleer silahların tamamen yasaklanmasını amaçlayan TPNW'ye de bu ülkeler katılmadı. Pakistan, Suudi Arabistan'a nükleer koruma sağlayacağını hiçbir zaman açıkça belirtmemiş olsa da, Chatham House'daki analistlere göre SMDA, Suudi Arabistan'ın diplomatik pozisyonuna ağırlık katıyor ve potansiyel olarak genişletilmiş caydırıcılık için bir emsal oluşturuyor.