Karadeniz'deki Savaş Ticaret Maliyetlerini Katladı
Rusya-Ukrayna Savaşı'nın Karadeniz'deki ticari gemilere yönelik saldırıları artırmasıyla güvenlik endişeleri yükseldi, bu durum navlun ve sigorta maliyetlerinde önemli artışlara yol açtı.
Bu haber yapay zekâ desteğiyle, birden çok kaynaktan derlenerek hazırlandı; editörümüz okuyup onayladı.
Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmalar, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in 24 Şubat 2022'de "özel askeri operasyon" ilan etmesiyle yeni bir aşamaya girmişti. Savaşın stratejik hedeflerin ötesine geçerek ticari gemileri de hedef almasıyla Karadeniz'deki deniz taşımacılığı büyük risk altına girdi. Temmuz ve Ağustos 2026 döneminde, bölgede sivil ve askeri olmak üzere yaklaşık 300 geminin vurulduğu, sadece Temmuz ayında 35 ticari geminin isabet aldığı belirtiliyor. Şubat 2022'den bu yana ise Türk sahipli, Türk işletmeli veya Türk bayraklı toplam 43 gemi saldırılardan etkilendi.
Karadeniz'de yoğun ticareti olan Türkiye bu tablodan doğrudan etkileniyor. Deniz yoluyla taşınan tahıl, yem hammaddesi, bitkisel yağ, kömür, demir-çelik, gübre ve petrol sevkiyatları zorlaşırken, can güvenliği kaygısı bölgeye gemi bulmayı da güçleştiriyor.
Sektör kaynaklarına göre son üç ayda gemi sigortası maliyeti yüzde 1,5 düzeyinden yüzde 6'ya tırmandı; ton başına navlun ücreti de 30 dolardan 100 dolara yükseldi. BPG Shipping Direktörü Gennadiy Ivanov ise geçen hafta Karadeniz geçişlerine yönelik savaş riski sigortası primlerinin gemi değerinin yüzde 0,2 ila yüzde 0,5 seviyesinden yüzde 0,6 ila yüzde 1 aralığına yükseldiğini ifade etti.
Artan güvenlik riskleri ve maliyetler, şirketleri daha uzun kıyı rotalarına yöneltiyor. Bu durum, yakıt tüketimini ve taşıma sürelerini artırarak küresel tahıl ve petrol fiyatları üzerinde yukarı yönlü bir baskı oluşturuyor. Bazı denizcilik işletmelerinin, zararlarını azaltmak amacıyla Türk ve Avrupalı denizciler yerine Hindistan ve Bangladeş'ten mürettebat istihdam etmeye başladığı da belirtiliyor.
Karadeniz'deki saldırıların yol açtığı tehlikeler, yakın zamanda yaşanan olaylarla da gözler önüne serildi. 6 Ekim'de Bulgaristan açıklarında insansız hava araçlarının hedef aldığı Palau bayraklı Able adlı gemideki 11 Türk ve 7 Hintli denizci kurtarıldı. Mersin merkezli Baraka Shipping tarafından işletilen Alfa Watan adlı geminin batmasının ardından ise 9 Suriyeli ve 1 Mısırlı denizcinin hayatını kaybettiği değerlendiriliyor.
Sigorta brokerleri ve emtia ticareti yapan şirketler, bölgedeki geçişlere yönelik primlerin hızla yükseldiğini ve dalgalı seyrettiğini bildiriyor. Prim oranları, geminin özelliklerine, taşınan yüke ve izlenen rotaya göre farklılık gösterebiliyor.