Petrol Şoklarında Carter ve Reagan'ın Doğruları

İran Krizi ve Petrol Piyasaları

Andy Mayer'e göre, İran'daki çatışmanın 1970'ler tarzı bir petrol kıtlığına yol açması olası değil. Ancak politika yapıcılar, fiyat mekanizmalarını kullanarak ve yerli enerji yatırımlarını teşvik ederek öngörülemeyen gerilimlere karşı önlem almalıdır. 1979'da İran Devrimi, ham petrol fiyatının iki katından fazla artarak varil başına 40 dolara yükselmesiyle 'ikinci petrol krizini' tetikledi. Küresel üretim sadece yüzde 4, ardından da sonraki yılki İran-Irak savaşında yüzde 7 düşse de, politika ve küresel tedarik zincirlerinin uyum sağlaması zaman aldı. Fiyat şoku 1980'lerin ortalarına kadar sürdü.

Dönemin ABD Başkanı Jimmy Carter, Beyaz Saray'ın çatısına sembolik güneş panelleri yerleştirdi (daha sonra kaldırıldı). Ancak daha önemlisi, Nixon'ın ilk (1973) petrol krizinden kalma fiyat kontrollerini aşamalı olarak kaldırmaya başladı. Bu, tüketicilerin ve üreticilerin daha yüksek fiyatlara rasyonelleştirme ve yeni kaynaklara yatırım yaparak dinamik bir şekilde yanıt vermesini sağladı.

Kriz, enerji verimliliğini teşvik etti ve Japon otomobil endüstrisini, Detroit'te üretilenlerden daha küçük, daha ucuz modellerle başlattı. Teksas, Alaska ve Kuzey Denizi'nde bir petrol patlaması yarattı ve bu yüzyılda ABD petrol ve gaz fiyatlarını düşük tutmada çok önemli olacak olan fracking teknolojilerine yatırımı artırdı.

Mevcut Çatışmanın Etkileri ve Alternatifler

Mevcut çatışmanın ilerlemesi ve sonuçları belirsizdir. En acil endişe, küresel LNG sevkiyatlarının yaklaşık yüzde 20'sinden sorumlu olan ve çoğunlukla Avrupa ve Asyalı alıcılara hizmet veren Katar'ın Ras Laffan kompleksinin drone saldırıları nedeniyle kapanmasından kaynaklanıyor. Bu sevkiyatlar Hürmüz Boğazı'ndan geçmek zorunda ve yolculuğun 1.000 km'lik bölümünde potansiyel füze ve drone saldırılarına maruz kalıyor.

Petrol arzı da kesintiye uğradı, ancak Suudi Arabistan ve BAE üzerinden kaybedilen sevkiyatları telafi edebilecek boru hattı alternatifleri mevcut. Piyasalar buna göre tepki verdi; Asya ve AB doğal gaz fiyatları yüzde 55-70 artarken, küresel petrol fiyatları sadece yüzde 15-20 arttı. Nijeryalı bir LNG sevkiyatı Atlantik'ten Asya'ya yönlendirildi ve ABD bölgesel fiyatlarının mevcut istikrarı, boşluğu doldurabilecek bir kapasite olduğunu gösteriyor. Aslında bu lütuf, ABD'nin savaş hedefleri arasında olabilir.

Politika Yapıcılar İçin Öneriler

Birleşik Krallık, Avrupa'nın geri kalanı kadar bu çatışmaya maruz kalmıyor, çünkü ithal doğal gazımızın çoğu Norveç'ten boru hatları ile geliyor. Ayrıca, hükümetin tüm çabalarına rağmen, hala Kuzey Denizi'nden yerli üretimimiz var.

Çatışmanın bahara doğru ılıman bir dönemde başlaması, Avrupa'nın tükenmiş rezervlerine de rahatlama sağlayacak ve politika tepkileri ve yeniden yönlendirme için bolca zaman tanıyacaktır. Bu nedenle, 1970'lerdeki gibi benzin istasyonlarında kuyruklar veya hoşnutsuz bir kış görmeyi beklememeliyiz, ta ki kriz öngörülemeyen şekillerde tırmanmadığı sürece. Örneğin, Norveç milliyetçiliğinde bir artışı teşvik etmesi gibi.

Bu tür olasılıklara karşı sigorta, politika yapıcıları ilgilendirmelidir. Hala tükettiğimiz fosil yakıtlara maliyet eklemeye devam etmek akıllıca değil. Planlanan akaryakıt vergisi artışı ve Kuzey Denizi'ndeki beklenmedik vergi askıya alınabilir. Fiyatlar 2022'de olduğu gibi yükselirse, hükümet Carter/Reagan'ı takip etmeli ve fiyat mekanizmasının işlemesine izin vermelidir (hedefli refah ile dengelenerek), Truss/Nixon gibi kullanımı sübvanse etmemelidir. Tıpkı 1980'lerdeki Teksas patlaması gibi, yerli fracking'in de başlamasına izin vermeli ve risklerimizi hedge etmek için Afrikalı üreticilerle yeni ticaret bağlantıları kurmalıdır.

Net Sıfır'ın petrol ve gaza meydan okuması önemli, ancak kısa vadede bir rahatlama sağlamıyor ve Birleşik Krallık örneğinde yanlış çözümleri hedefliyor. Yenilenebilir enerji kaynakları güvenilmezdir ve çalışamadıklarında çalışacak yedek bir güç sistemine ihtiyaç duyarlar. En iyi düşük karbonlu çözüm nükleer enerjidir ve eğer bunu uygun fiyatlı bir şekilde inşa ediyorsak, yenilenebilir enerji kaynaklarına ihtiyacımız yok. Hükümet daha sonra sektörü serbestleştirme ve piyasanın uzun vadeli çözümler sunmasına izin verme planlarına devam etmelidir.