Teknoloji Devlerinin Yapay Zeka Yatırımları: Artan Giderler ve Gizli Bir Depresiyasyon Riski

Teknoloji Devlerinin Trilyon Dolarlık Sermaye Harcamaları

Bu yılın en dikkat çekici finansal hikayelerinden biri, teknoloji devlerinin göz kamaştıran sermaye harcaması (capex) planları oldu. Google, Meta, Amazon ve Microsoft gibi devler, yapay zeka (YZ) devrimini destekleyecek altyapıyı kurma yarışında iddialı bir konuma gelmek için kesenin ağzını açtı. Bu dört şirketin toplam sermaye harcamasının bu yıl 750 milyar dolar seviyesine ulaşması bekleniyor; bu rakam, Birleşik Krallık hükümetinin yıllık harcamalarının yaklaşık yarısına denk geliyor. Bu miktar, daha önceki dönemlerde bu dörtlünün bütçelediği rakamların oldukça üzerinde ve gelecek yıl daha da artacağı öngörülüyor.

Hissedarlar, bu planlara belirli bir noktaya kadar destek veriyor. 2023'ten bu yana, söz konusu dört firmanın ortalama hisse fiyatı ikiye katlandı. Ancak bu yükseliş, aynı dönemde ortalama çeyreklik sermaye harcaması bütçelerinin kabaca dört katına çıkmasıyla aynı hızda ilerlemedi. Bu trilyon dolarlık şirketlerin, bilişim güçlerini artırma konusunda bir tavan noktasına ulaşmaları an meselesi olabilir. Bunun başlıca iki nedeni var. Birincisi, çip tedariki, güç ve su altyapısının mevcudiyeti gibi fiziksel kısıtlamalar. Özellikle gelişmiş dünyanın bazı bölgelerinde sonuncusu ciddi bir baskı altına girmeye başladı. İkincisi ise, YZ projelerinin çoğunun karlılıktan uzak olması ve başka alanlardan elde edilen nakit akışının bu açığı kapatmak için yeterli olmaması nedeniyle ortaya çıkan devasa inşa maliyetleri.

Örneğin, Google'ın ana şirketi Alphabet, geçtiğimiz yıl tek başına 85 milyar dolar borçlandı. Önümüzdeki aylarda ise 80 milyar dolarlık ek öz sermaye ihracı planlıyor. Bu, benzeri görülmemiş bir fon toplama girişimi ve sürekli olarak sürdürülebilecek bir strateji değil.

Göz Ardı Edilen Tehlike: Amortisman Yükü

Şu ana kadar odak noktası büyük ölçüde veri merkezi kurulumları oldu. Ancak gözden kaçma tehlikesi taşıyan önemli bir faktör daha var: bakım maliyetleri. Altyapı kurulduktan sonra yapay zekayı çalıştırmaya devam etmenin maliyeti kritik önem taşıyor. Veri merkezi sunucuları genellikle üç ila altı yıl içinde değiştirilmeleri gerektiği için ömürlerini tamamlar. YZ için gereken inovasyon hızı ve işlem yoğunluğu düşünüldüğünde, bu sürenin büyük ölçekli sağlayıcılar için alt sınıra daha yakın olmasını bekleyebiliriz.

YZ veri merkezlerindeki donanımın maliyeti, toplam inşa maliyetinin üçte ikisine kadar ulaşabiliyor. Önümüzdeki birkaç yıl için sermaye harcaması projeksiyonlarına yedek maliyetlerini eklediğimizde, durum korkutucu derecede pahalı görünmeye başlıyor. Dört firmanın gayrimenkul ve ekipmanlarındaki yıllık amortisman, son iki yılda neredeyse iki katına çıkarak 116 milyar dolara ulaştı. Son 18 ayda bilançolarına eklenen ekipman miktarı göz önüne alındığında, bu rakamın daha da hızlanması bekleniyor.

Geçen yıl Amazon, veri merkezi varlıklarının beklenen kullanım ömrünü altı yıldan beşe indirdi. Şirket bu değişikliği, özellikle yapay zeka ve makine öğrenimi alanındaki teknoloji geliştirme hızının artması olarak açıkladı. Şu an için Meta, Microsoft ve Alphabet bu adımı atmamış olsa da (altı yıllık süreyi koruyorlar), muhtemelen bu durumun değişmesi an meselesi. Bu şirketler de amortisman maliyetlerini daha da artırarak bu yönde adım atacak gibi görünüyor. Er ya da geç bir şeylerin değişmesi gerekecek.