Trump 700 milyon dolarlık kaynağı savaş yasasına dayanarak kömüre akıtıyor

Yaklaşık 20 yıldır küçülen bir sektör nasıl yeniden ayağa kaldırılır? Trump yönetiminin yanıtı Perşembe günü geliyor: yaklaşık 700 milyon dolarlık federal kaynak. Bu rakam, Trump'ın görevine dönmesinden bu yana ABD kömür sektörüne yapılan tek seferlik en büyük kamu enjeksiyonu anlamına geliyor.

İşin hukuki tarafı alışılmadık. Yetkililer, aslında Kore Savaşı sırasında çelik üretimini artırmak için yazılmış olan Savunma Üretim Yasasına (Defense Production Act, DPA) dayanıyor. Yani kömür, bir ulusal güvenlik meselesi gibi ele alınıyor.

Para Nereye Gidiyor

En büyük dilim, 425 milyon dolar, DPA üzerinden 13 faal kömür santraline dağıtılıyor. Bu santraller West Virginia, Kentucky, North Carolina, Indiana, Tennessee, Arkansas, Arizona, Oklahoma, North Dakota ve Wisconsin eyaletlerine yayılmış durumda. Ek olarak 75 milyon dolar, California'daki Oakland Bulk and Oversized Terminal tesisine ayrılıyor. Bu terminal, ileride Wyoming ve Montana kömürünün yıllık 12 milyon tona kadarını yurt dışına taşıyabilecek kapasiteye sahip.

Adı geçen yararlanıcılar arasında Duke Energy, Hallador Energy, Oklahoma Gas & Electric ve American Electric Power'ın bir iştiraki bulunuyor. Enerji Bakanlığı ise DPA havuzunun dışında ayrıca 185 milyon dolarlık hibe ekliyor.

Bu kaynak, biri Alaska'da biri West Virginia'da olmak üzere iki yepyeni santrali ve Maryland'in Cumberland kenti yakınındaki AES Warrior Run tesisinin yeniden devreye alınmasını destekliyor. Terra Energy Center Corp. ve TerraPurus Inc. adlı geliştiriciler eşleşen finansman koyacak ve toplam proje harcaması 386 milyon dolara ulaşacak. Eğer inşaata başlanırsa, bunlar ülkede 2013'ten bu yana kurulan ilk yeni kömür santralleri olacak.

Savaş Dönemi Yasasının Yeni Görevi

DPA yıllar içinde savaş alanı kökenlerinin çok ötesine geçti. Pandemi döneminde maske, güneş paneli, hatta bebek maması tedarikinde devreye alındı. Ancak enerji alanında hiçbir başkan bu yasayı Trump kadar zorlamadı. Nisan 2026'da yayımladığı bir Başkanlık Kararnamesiyle kömür tedarik zincirlerini ve temel yük üretimini savunma için kritik ilan etti. Bu adım, Şubat ayında Savaş Bakanlığını askeri üslere hizmet veren kömür santralleriyle elektrik alım anlaşmalarına yönlendiren bir karara dayanıyordu.

Argümanın temelinde yapay zeka var. İçişleri Bakanı Doug Burgum, yapay zeka yarışını kazanmayı bir güvenlik misyonu olarak tanımlıyor; kömür de veri merkezlerinin ihtiyaç duyduğu istikrarlı temel yükü sağlayan kaynak olarak konumlandırılıyor. Perşembe günkü tanıtım, saat 15.00'te Oval Ofis'te yapılacak ve etkinliğin başlığı "Beautiful, Clean Coal" olarak belirlendi.

Retoriğin arkasında gerçek bir şebeke baskısı da var. EIA, ABD elektrik tüketiminin 2024'teki 4.097 milyar kilovatsaat seviyesinden 2026'da 4.283 milyar kilovatsaate çıkmasını bekliyor. Kömür üretiminin kendisi de, hizmet şirketleri atıl kapasiteyi zirve talep için yeniden devreye aldıkça 2025'te yaklaşık %13 arttı.

Oakland Cephesindeki Gerilim

Oakland için ayrılan 75 milyon dolar, paketin en patlayıcı parçası. Çevre koruma grupları bu terminale neredeyse 20 yıldır karşı çıkıyor; açık kömür vagonlarının çevredeki mahalleleri kirleteceği ve küresel kömür talebini her türlü iklim hedefinin ötesine taşıyacağı uyarısında bulunuyorlar.

Kömür milyarderlerini vergi mükellefinin parasıyla ayakta tutmak, Trump yönetiminin kirleticileri önceleyen bir başka yöntemi. Hava, iklim ve elektrik faturalarımız için en iyisi, bu santrallerin sessizce emekli olmasına izin vermek.

Bu sözler, Doğal Kaynakları Koruma Konseyi'nin enerji direktörü Kit Kennedy'ye ait. Federal DPA fonlarının California'nın izin sürecini aşıp aşamayacağı ise henüz çözülmemiş bir hukuki soru olarak duruyor.

Yatırımcı İçin Satır Aralarını Okumak

Yatırımcı açısından bu, yapısal bir akıntıya karşı yüzen bir politika başlığı. Kömür, 2007 zirvesinde ABD elektriğinin yarısından fazlasını karşılıyordu; bu pay o günden bu yana yaklaşık %16 ila %17 seviyesine geriledi. EIA, yenilenebilir enerji genişledikçe oranın 2026'da %15'e doğru kayacağını öngörüyor.

İkincil etkileri izlemekte fayda var. Duke Energy ve Hallador Energy gibi isimler, sübvansiyon başlıklarıyla duygu dalgalanmaları yaşayabilir. Bu arada kömürün yerini alan doğal gaz, asıl rekabetçi referans noktası olmayı sürdürüyor. Veri merkezlerinin doymak bilmeyen elektrik talebi, bu hikayeyi hizmet şirketi hisselerine, sanayi elektrik maliyetlerine ve daha geniş enflasyon beklentilerine bağlıyor.

• Fırsat: Taktiksel, başlıklar ve mahkeme kararlarıyla şekilleniyor; yapısal bir geri dönüş değil.
• Risk: California'daki dava süreçleri ve ucuz gazın inatçı ekonomisi, tek bir yeni santral devreye girmeden etkiyi köreltebilir.

  Kısacası tablo net: politik irade güçlü, ancak piyasa ekonomisi ters yönde işliyor. Traderlar için kazanç penceresi, hukuki gelişmelerin ritmine bağlı kalacak.