İran Anlaşması İyimserliği Piyasaları Coşturdu: Petrol Düşüyor, Borsalar Yükseliyor

Küresel Piyasalar Tansiyonun Düşmesiyle Nefes Aldı

Bu hafta küresel finans piyasalarında belirgin bir toparlanma yaşandı. Orta Doğu'da potansiyel bir anlaşmaya yönelik artan iyimserlik, özellikle hisse senedi piyasalarında ralliyi destekledi. Yatırımcıların daha istikrarlı bir jeopolitik görünüm fiyatlamasıyla birlikte, XAUUSD gibi güvenli liman varlıklarına olan talep de bir miktar azaldı. Bu iyimser hava, petrol fiyatları üzerinde de aşağı yönlü bir baskı oluşturarak son dönemdeki zirvelerden geri çekilmesine yol açtı. Haftanın ortasında ortaya çıkan ve ABD ile İranlı müzakerecilerin ön bir anlayışa vardığına işaret eden raporlar, piyasalarda heyecan yarattı.

Anlaşma taslağı, bir Mutabakat Zaptı (MOU) olarak tanımlanıyor ve mevcut ateşkesin 60 gün süreyle uzatılmasını hedefliyor. Daha da önemlisi, bu gelişme İran'ın tartışmalı nükleer programına yönelik yeniden başlayacak görüşmelere zemin hazırlayabilir ve hayati önem taşıyan Hürmüz Boğazı'nın aşamalı olarak yeniden açılmasını kolaylaştırabilir. Raporlar piyasada önemli yankı uyandırsa da, anlaşmanın henüz kesinleşmediği ve ABD Başkanı'nın resmi onayını beklediği belirtiliyor. İranlı yetkililerden ise henüz detaylara dair resmi bir doğrulama gelmedi.

Analizi Oku

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in de belirttiği gibi, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumdan vazgeçilmesi ve nükleer faaliyetlerin durdurulması gibi kilit ABD talepleri, kapsamlı bir anlaşma için temel ön koşullar olmaya devam ediyor. Bu engellere rağmen, mevcut gidişat her iki tarafın da iyi niyetle müzakerelere devam ettiğini ve bir çözüme doğru önemli bir ivme kazanıldığını gösteriyor. Ancak, önerilen anlaşmanın karmaşıklığı ciddi zorluklar barındırıyor.

Hürmüz Boğazı ve Nükleer Hedefler: Kritik Dengeler

Anlaşmanın ana gerilim noktalarından biri, Hürmüz Boğazı'nın statüsü gibi görünüyor. ABD'nin İran limanlarındaki mevcut ablukayı kaldırması ve karşılığında İran'ın SOH üzerinden artan geçişlere izin vermesi, yaklaşan karmaşık nükleer müzakerelerde ABD'nin elini zayıflatabilir. İlk MOU'nun İran'ın nükleer programının tüm yönlerini tam olarak çözmesini beklemek gerçekçi görülmüyor; bu tür detaylı görüşmelerin uzun sürmesi bekleniyor. Bununla birlikte, diğer cephelerde bir uzlaşma olası görünüyor. İran'ın dondurulmuş finansal varlıklarına erişimi, uluslararası yaptırımların hafifletilmesi ve stokladığı yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti gibi konular, potansiyel olarak ortak zemin bulabilir.

Ancak, herhangi bir anlaşmanın nihai başarısı, her iki ülkenin de İran'ın daha geniş nükleer hedefleri ve Hürmüz Boğazı'ndan trafik yönetimi konusundaki iddialı rolü konusunda uyum sağlamasına bağlı. İranlı yetkililerin de belirttiği gibi, 'her şey üzerinde anlaşılana kadar hiçbir şey üzerinde anlaşılmamıştır' prensibi, devam eden görüşmelerin kapsamlı doğasını vurguluyor. Piyasalar SOH üzerinden normalleşen trafik hacimlerini giderek daha fazla fiyatladıkça, Brent petrol fiyatı bu hafta 100 dolar seviyesinin altında istikrar bularak direnç gösterdi. Bu gelişme, enflasyon beklentileri üzerinde de karşılık gelen bir etki yarattı; kısa vadeli tahminler ve merkez bankası faiz artırımı fiyatlamalarında belirgin bir düşüş yaşandı.

Merkez Bankası Gözlemleri ve Yaklaşan Veriler

Avrupa Merkez Bankası (ECB) cephesinde, piyasa katılımcıları Haziran ayında 25 baz puanlık bir faiz artışına büyük ölçüde ikna olmuş durumda. Nisan toplantısı tutanaklarından elde edilen veriler bu görüşü destekliyor. Analistler de bu beklentiye katılıyor, ancak sonraki faiz ayarlamalarının zamanlaması daha belirsizliğini koruyor. Orta Doğu'daki gerilimlerin tamamen dinmemesi halinde, ECB'nin Temmuz ayında da bir faiz artırımı yapması olası. Bununla birlikte, riskler daha çok sonbaharda bir artış yönünde eğilim gösteriyor gibi.

ABD Merkez Bankası (Fed) tarafında ise, son tahmin revizyonları Aralık ayında bir faiz artışı ve gelecek yıl Mart ayında bir tane daha öngörüyor. Bu ayarlama, ABD'deki şaşırtıcı derecede güçlü ekonomik büyümeden, artan enflasyonist baskılardan ve işgücü arzındaki projeksiyonu yapılan yavaşlamadan kaynaklanıyor. Bu durum, ekonominin aşırı ısınmaya karşı hassasiyetini artırıyor. Önümüzdeki hafta gözler gelişmekte olan Orta Doğu gelişmelerinde olacak. Hafta sonu Çin'in Mayıs ayı resmi Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri açıklanacak, ardından Pazartesi ve Çarşamba günleri özel sektörden RatingDog verileri gelecek. Bu veriler, resmi rakamlara kıyasla son dönemde daha güçlü eğilimler göstermiştir. Salı günü ise tüm gözler Euro Bölgesi'nin Mayıs ayı flaş enflasyon verisinde olacak. ABD'de ise, haftanın tamamına yayılacak işgücü piyasası verilerinin yanı sıra Pazartesi ve Çarşamba günleri sırasıyla ISM imalat ve hizmet anketleri önemli ekonomik göstergeler arasında yer alıyor. Bu rakamlar, Fed'in gelecekteki politika yoluna ilişkin beklentileri şekillendirmede kritik rol oynayacak.