On dokuz projenin on üçü Çin in elinde, düşük karbonlu sanayi yatırımında denge Pekin e kayıyor

On dokuz projenin on üçü. Tek bir oran, temiz sanayi finansmanı yarışının ne kadar dengesiz hale geldiğini özetliyor. Son altı ayda dünya genelinde düşük karbonlu sanayi projelerine 43 milyar dolar aktarıldı ve bu yeni fonlanan girişimlerin ezici çoğunluğu Çin sınırları içinde hayat buldu.

Veriler, Dünya Ekonomik Forumu ve Bezos Earth Fund tarafından desteklenen bağımsız enerji dönüşümü grubu Mission Possible Partnership in yeni değerlendirmesinden geliyor. Gruba göre ağır sanayi sektörlerinde toplam 19 sanayi projesi incelenen dönemde finansmanı kesinleştirdi. Bunların 13 tanesi Çin e ait.

Tabloyu on iki ay öncesine sardığınızda kontrast iyice keskinleşiyor. Bir yıl önce küresel ölçekte finansman aşamasına ulaşan proje sayısı yalnızca sekizdi. Son dönemdeki sıçrama, sermayenin karbondan arındırılması zor sanayilere çok az kişinin öngördüğü bir hızla yöneldiğini gösteriyor.

Para nereye indi

Fon alan girişimler ekonominin tek bir köşesiyle sınırlı kalmadı. Kimya, metal, çimento ve hava taşımacılığı gibi maliyet ve teknik karmaşıklık nedeniyle uzun süredir temiz alternatiflere direnen, yoğun emisyonlu sektörlere yayıldılar.

Mission Possible Partnership in başındaki isim riskleri açık bir dille ortaya koydu.

Giderek parçalı ve istikrarsız hale gelen bir ortamda, fosil yakıt bağımlılığının defalarca fiyat şoklarına, arz kesintilerine ve ekonomik krizlere açık kapı bıraktığı görüldü.

Çin in bu alandaki hakimiyeti yeni bir olgu değil. Ülke yıllardır düşük karbonlu enerji yatırımında ilk sırayı koruyor. Avrupa Birliği aradaki farkı kapatmak için ciddi kaynak ayırdı, ancak bunu çoğu kez Çin de üretilen ekipmana yaslanarak yaptı. Bu sessiz bağımlılık, bloğun hedeflerini zorlaştıran bir çelişki yaratıyor.

Küresel proje haritası

Yalnızca son anlaşmalara değil, tüm envantere bakıldığında rapor dünya genelinde geliştirme aşamasında 969 düşük karbonlu sanayi projesi sayıyor. Dağılım kendi hikayesini anlatıyor.

Hindistan ve Brezilya yı da kapsayan güneş kuşağı ülkeleri 318 proje ile en büyük kümeyi barındırıyor. Avrupa 211 ile onu izlerken, Çin in kendisi 170 projeyle listede. ABD ise yalnızca 72 projeyle listenin gerisinde kalıyor.

Amerika nın eriyen üstünlüğü

Amerikan tablosu yokluktan çok yavaşlama hikayesi. Mission Possible Partnership, ülkenin hâlâ anlamlı bir proje hattına sahip olduğunu kabul etse de akranlarına karşı zemin kaybettiği uyarısında bulundu. Bu uyarının arkasındaki rakamlar çarpıcı: son on iki ayda finansman sağlayan proje sayısı 92 den 72 ye geriledi.

Bu geri çekiliş, Trump yönetimi altında Washington un izlediği politika yönüyle yakından örtüşüyor. Yönetim, petrol ve doğal gazı öne çıkarırken kömür yakıtlı üretimi yeniden canlandırmaya çalışıyor. Büyük kısmı teknoloji sektöründen kaynaklanan elektrik talebindeki hızlı artış, fosil yakıt yanlısı bu duruşa yeni bir aciliyet kazandırdı.

Akıllı paranın izlediği başlıklar

Yatırımcı açısından Pekin ile Washington arasındaki ayrışma bir manşetten fazlası. Önümüzdeki yıllarda sanayi tedarik zincirlerinin, hammaddenin ve temiz teknoloji ekipman siparişlerinin nerede yoğunlaşacağını yeniden şekillendiriyor. Takip edilmesi gereken birkaç ipucu var.

• Çin in temiz sanayi inşasındaki hakimiyeti; batarya, güneş ve elektroliz teknolojilerini besleyen metal ve malzemelere olan talebi pekiştiriyor. Bu da bakır, lityum ve ilgili emtia gruplarını odakta tutuyor.
• Yuan ve Çin e duyarlı geniş hisse senedi sepetleri, bu sanayi ivmesine bağlı sermaye akımlarını çekebilir.
• Öteki yandan ABD nin petrol, gaz ve kömüre daha sıkı yaslanması, kısa vadede enerji sektörü nakit akışlarını destekliyor ve ham petrol ile doğal gaz fiyatlama dinamiklerine yansıyor.

  Doları izleyen yatırımcılar, enerji politikası ile sanayi rekabet gücünün sermaye akımlarıyla nasıl etkileştiğine dikkat etmeli. Orta vadeli risk ise Avrupa da. Çin e meydan okuma hedefi, hâlâ Çin den ithal ettiği ekipmana bağlı; ticaret gerilimleri tırmanırsa bu kırılganlık daha da genişleyebilir. Erken konumlananlar için fırsat ise rekor finansmanı yeni çeken sektörlerde duruyor: kimya, metal, çimento ve havacılık. Sermayenin gittiği yere sözleşmeler de gitme eğiliminde.