RBNZ Başkanı Breman'dan Orta Doğu Savaşı Etkilerine Dair Açıklamalar: Faiz Artışı Yakın Mı?

RBNZ'nin Enflasyon Odağı ve Faiz Politikası İncelemesi

Yeni Zelanda Merkez Bankası (RBNZ) Başkanı Adrian Breman, yaptığı son açıklamalarda, bankanın öncelikli olarak orta vadeli enflasyonist baskılara odaklanacağını vurguladı. Şu anki verilere göre, bu baskıların faiz artışını gerektirecek düzeyde yükseldiğine dair sınırlı kanıt bulunduğunu ifade eden Breman, yakın vadede bir faiz artışı (OCR hike) ihtimalinin düşük olduğunu belirtti. Bu açıklamalar, RBNZ'nin enflasyonist dalgalanmalara karşı izleyeceği stratejinin ipuçlarını veriyor. Özellikle Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimin süresi, RBNZ'nin politikalarını şekillendirmede kritik bir rol oynayacak.

Geçtiğimiz hafta duyurulan ve bugün iş dünyası temsilcilerine yönelik bir konuşmada sunulacak olan metin, RBNZ'nin Orta Doğu'daki savaşın Yeni Zelanda ekonomisi üzerindeki olası etkilerine dair öncü değerlendirmelerini içeriyor. Bu değerlendirmelerin temel çıktısı, RBNZ'nin petrol şokunun enflasyon üzerindeki ilk tur etkilerini göz ardı edeceği ve bu nedenle faiz artışlarına hızla başvurmasının pek olası olmadığı yönünde. Faiz artırımları, yalnızca petrol şokunun ücretler ve genel fiyatlar üzerinde ikinci tur baskılara yol açarak orta vadede enflasyonu yükselttiğine dair birikimli kanıtlar oluşması durumunda gündeme gelebilecek.

Analizi Oku

Bu ikinci tur etkilerin, çatışmanın uzaması halinde daha olası hale geleceği ancak henüz belirginleşmesinin zaman alacağı öngörülüyor. Çatışmanın başlangıcında yapılan analizlerde de belirtildiği gibi, RBNZ piyasaların algıladığı tek yönlü risk yerine, iki yönlü risklerle karşı karşıya. Konuşmadan alınan kilit alıntılar bu durumu netleştiriyor:

“Para politikasının çok az etki edebileceği kısa vadeli enflasyonist baskılara erken tepki vermekten kaçınmalıyız veya enflasyon hedefin üzerine yerleşirse geç tepki vermekten kaçınmalıyız.”

“İleriye dönük bir Komite olarak, ilk tur doğrudan ve dolaylı etkileri göz ardı etme eğilimindeyiz ve orta vadeli ikinci tur etkilerine odaklanıyoruz.”

“Daha yüksek üretim maliyetleri genellikle kâr marjlarının daralmasına ve reel gelirlerin düşmesine neden olur, bu da ekonomik büyümeyi yavaşlatma eğilimindedir. Büyümedeki yavaşlama da orta vadede enflasyonist baskıları azaltabilir.”

Küresel Şoklar ve Yeni Zelanda Ekonomisinin Dayanıklılığı

Breman, son olayların, bölgesel çatışmalar, küresel petrol fiyatlarındaki artışlar ve Orta Doğu'daki tedarik zinciri aksamaları gibi tüketici fiyatlarının hızla arttığı geçmiş dönemlerle benzerlikler taşıdığını kabul ederken, orta vadeli fiyat baskılarına ilişkin görünümü etkileyebilecek önemli farklılıkların da bulunduğunu belirtti. Özellikle, ekonominin toparlanmanın henüz erken aşamalarında olması, kapasite kullanımının düşük seyretmesi ve hane halkı ile işletmelerin bilanço yapılarının daha kırılgan olması gibi faktörler öne çıkıyor. Bu durum, işletmelerin fiyat artışlarını benimsemesini zorlaştırabilir ve arz kaynaklı kıtlıkların neden olduğu kısa vadeli fiyat baskılarının orta vadeli enflasyona yerleşme olasılığını azaltabilir.

Breman, “Kısa süreli bir aksama ve benzin fiyatlarındaki geçici bir artış, orta vadeli enflasyon sonuçları üzerinde bir etkisi olması muhtemel değilse, para politikası perspektifinden göz ardı edilebilir ve edilmelidir. Ancak bu aksama daha uzun sürerse, küresel üretim kapasitesi veya yurt içi talep üzerindeki etkiler daha uzun ömürlü olursa veya petrol ve diğer ithalat fiyatlarındaki artışların enflasyon beklentilerine ve enflasyonist ücret ve fiyat belirleme davranışlarına daha fazla beslenmesi riski artarsa tablo değişir” dedi.

RBNZ, mevcut durumda kısa vadeli bir arz şokunu göz ardı etme eğilimini sürdürerek, belirlenen politikaya sadık kalıyor. Para politikasının, İran savaşı kaynaklı petrol fiyatlarındaki artış ve ilgili tedarik zinciri etkilerinden kaynaklanan kısa vadeli enflasyonist etkileri dengelemekte yetersiz kaldığı kabul ediliyor. RBNZ'nin orta vadeli enflasyonist baskılara odaklanması tamamen geleneksel bir yaklaşım. Şu anda bu baskıların boyutu hakkında kimsenin net bir bilgisi bulunmuyor. Bilinen tek şey, bu şokun ekonominin toparlanmanın erken evresinde ve atıl kapasitenin yüksek olduğu bir dönemde gelmiş olması. Bu nedenle durum, Rusya-Ukrayna savaşının enflasyona etkisinin zaten sıcak bir ekonomiye orta vadeli enflasyonist bir ateş eklediği 2022'den çok farklı.

Breman'ın da belirttiği gibi, bu durum RBNZ'ye kısa vadeli baskıların orta vadeli baskılara dönüşüp dönüşmeyeceğini değerlendirmek için bir alan sağlıyor. Önümüzdeki 6 ay içinde RBNZ'nin faiz artırması pek olası görünmüyor. Bu şokun ne kadar süreceğini, ekonomiyi ve atıl kapasiteyi nasıl etkileyeceğini ve orta vadeli enflasyonist baskılar için ne anlama geldiğini anlamak zaman alacaktır. Bu değerlendirme süreci devam ederken faiz indirimleri de pek olası durmuyor.

Döviz Kuru ve Gelecek Beklentileri

Bu süreçte döviz kurunun tepkisi, gelecekteki adımları belirlemede etkili olabilir. Yeni Zelanda doları (NZD), zayıf büyüme, düşük faiz oranları ve tedarik zinciri kırılganlıkları göz önüne alındığında bu ortamda oldukça savunmasız kalabilir. Eğer NZD düşüş trendine girerse (ki bu tür bir arz şoku için geleneksel bir tepkidir), orta vadeli hesaplamalar değişebilir. Reel faiz oranları bir süre daha negatif kalmaya devam edecek, bu da 2027 yılına kadar faiz artışı beklentilerimizi geçerli kılıyor. Küresel faiz oranları da muhtemelen aynı yıl yükselişe geçecektir.

RBNZ, çatışmanın ekonomik görünüm üzerindeki etkileri hakkında 8 Nisan'daki Para Politikası Kurulu (OCR) Gözden Geçirmesi toplantısında daha fazla açıklama yapacak. Bu toplantının ardından bir basın konferansı da düzenlenecek. Önümüzdeki üç hafta içinde Orta Doğu'daki gelişmelerin bu konuya ek bir netlik getirip getirmediği henüz belirsizliğini koruyor.